Jugendstil in de Donaubocht

Het bekijken van de prachtige jugendstil kerk in Zebegény, een fietstocht langs de rivier, een picknick aan het water met uitzicht op de burcht van Visegrád of wandelen in de heuvels: de dorpjes in de Donaubocht aan de noordoever van de rivier hebben van alles te bieden voor wie een dagje weg wil uit het hectische Boedapest. En dat alles op slechts een uur met auto of trein vanaf de hoofdstad.

Vanaf Vác neemt de provinciale weg langs de linkeroever van de rivier een ruime bocht naar het westen en doet achtereenvolgens de dorpjes Veröce, Kismáros, Nagymáros, Zebegény en Szob aan.

In Zebegény (rechts van de hoofdweg, onder het spoor door) staat aan het hoofdplein een architectonisch pareltje: een prachtige witte kerk (katholiek) die in 1908 in Hongaarse jugendstil (szecesszió) is gebouwd door de beroemde architecten Károly Kós en Béla Janszky en in 2010 geheel is gerenoveerd. Ook het interieur met zijn kleurrijke fresco’s van ondermeer Aladár Körösföi-Kriesch, lid van de fameuze kunstenaarsgroep van Gödöllö, is buitengewoon.

In alle dorpen zijn de nodige terrasjes, veelal aan het water, en ze zijn een goed startpunt voor wandelingen in de Börzsöny heuvels ten noorden. Er is een mooi smalspoortreintje dat vanuit Kismáros de heuvels ingaat naar Királyrét (De Koningsweide). Királyrét is eigenlijk niet meer dan een verzameling restaurants in het bos en bij een visvijver, maar vandaar zijn allerlei wandelroutes uitgezet, onder meer naar de burchtruïne van Nógrád, en het is onder Hongaren buitengewoon populair.

Klompen op de poesta 3: Nederlandse natuurexcursies

Een serie over Nederlandse activiteiten in het Hongaarse toerisme. Deel 3

Broedplaats van bijeneters

Niet zo lang geleden ontdekt Rob de Jong een mastertree voor vliegende herten, een boom waar zespeciaal naar toe komen om te paren en waar de mannetjes elkaar de tent uitknokken. "Fantastisch. Het was een van de meest opwindende dagen die ik in Hongarije heb meegemaakt." De natuur is wat de Nederlandse bioloog naar Hongarije trok. Voor natuurliefhebbers heeft het land dankzij zijn speciale ligging enorm veel te bieden. Het ligt in een overgangszone tussen de West-Europese flora en fauna en de Oost-Europese steppes, en dat zorgt voor een ongekende soortenrijkdom. Bijna 400 vogelsoorten broeden in Hongarije of doen het land tijdens de trek aan. Ook voor vlinderaars is het een paradijs: met een totaal van 3500 dag- en nachtvlinders is Hongarije een van de belangrijkere vlindergebieden van Europa.
Sinds veertien jaar runt De Jong samen met zijn Hongaarse vrouw Barbara het natuurstation Farm Lator aan de voet van het Hongaarse Bükk-gebergte, waar ze een combinatie van accommodatie en natuurexcursies aanbieden. Het dorpje Lator, aan een uitloper van de Karpaten waar bergen en steppen elkaar raken, ligt in het centrum van een bij uitstek rijke regio. Er zijn drie nationale parken en twee beschermde landschappen in de buurt. Op de steppeachtige Hortobagy zijn zo’n 320 vogelsoorten waargenomen. In zijn tuinstaat een nachtvlinderval, een plastic doos met bovenin een gat en een sterke lamp om de vlinders te lokken en onderin eierdozen als schuilplaats. “We hebben inmiddels zo’n 600 soorten gedetermineerd.”
De Jong krijgt zowel groepen als individuele bezoekers. Gasten kunnen terecht op de kleine camping of in een van de eenvoudige, maar vriendelijk ingerichte tweepersoonskamers. Alles op Farm Lator is ingericht op natuurliefhebbers. Er is geen tv, maar wel een uitgebreide bibliotheek met natuurboeken, waar iedere soort die in de omgeving voorkomt, te vinden is. Wie wil, kan mee met de excursies die De Jong organiseert, maar alleen op stap gaan is uiteraard ook mogelijk. ’s Avonds kookt Barbara een gezamenlijke maaltijd voor de gasten met biologische groenten uit eigen tuin. Een restaurant is er niet in het dorp, zelfs geen café. „Het leuke is dat iedereen die hier komt een belangstelling met elkaar deelt, en dat schept een band,” zegt De Jong.

Runa Hellinga's Boedapestgids als e-boek

Oud en toch nieuw: Runa Hellinga's gids over Boedapest als e-boek. Het is een herziene en vernieuwde uitgave van mijn boek dat in 2008 voor het eerst verscheen. Sinds de eerste uitgave is er behoorlijk wat veranderd in Boedapest: er zijn bruggen gebouwd, straatnamen veranderd en nieuwe gebouwen verrezen. De veranderingen zijn niet alleen materiaal. Nieuwe culturele en politieke ideeën hebben opgang gemaakt. Bovendien heb ik de stad in vier jaar tijd weer beter leren kennen. Er waren, kortom, nieuwe verhalen te vertellen. 
Boedapest, een Verhalende Reisgids leidt de lezer per hoofdstuk rond door een bepaalde periode uit de geschiedenis van de stad en van Hongarije en door een wijk die die periode het beste vertegenwoordigt. Het Romeinse Boedapest voert langs de opgravingen in Óbuda, de Middeleeuwen langs de restanten gotiek op de burchtheuvel, en Turks Boedapest leidt de lezer langs de baden en andere gebouwen uit de tijd van de Turkse bezetting. Joods Boedapest belicht de geschiedenis van de Joden in de stad en communistisch Boedapest het sociaal-realisme en de Hongaarse opstand van 1956. De zwerftocht door tijd en stad eindigt met de nieuwe architectuur van de moderne stad.
Boedapest, een Verhalende Reisgids is geen reisgids in de normale zin van het woord. In tegenstelling tot de papieren versie geeft het e-boek een zekere praktische informatie over adressen en openingstijden, maar voor uitgebreide tips over goede restaurants en hotels moet je in andere gidsen zijn. Het boek is bestemd voor mensen die tijdens hun bezoek meer willen weten over de achtergronden van de stad en de gebouwen die ze zien, maar ook voor thuisblijvers die graag meer willen weten over Boedapest en Hongarije. Behalve historische informatie behandelt het boek sociale, politieke en culturele ontwikkelingen

Restanten van de Boedapester gettomuur

Sufni G'art'n met gettomuur op achtergrond

Het zevende district, in de volksmond ook wel de joodse wijk in Boedapest genoemd, kreeg vanaf maart 1944, toen de Duitsers de macht in Hongarije grepen, de functie van getto. Rond de Grote Synagoge aan de Dohány utca staat een aantal monumenten ter herdenking van die duistere jaren. Een beetje verborgen tussen de synagoge en het museum staat een bakstenen muur die de haastig opgetrokken muur symboliseert die het getto van de buitenwereld afsloot. De barrière omsloot het gebied tussen de Király utca, Rumbach utca, Dohány utca en de Kertész utca. Om te voorkomen dat mensen er overheen klommen, was het bouwwerk op sommige plekken meerdere verdiepingen hoog.

De bakstenen muur bij de synagoge is een replica, maar her en der in de wijk zijn, verborgen op binnenhoven en meestal onzichtbaar voor het publiek, nog restanten van de oorspronkelijke muur te vinden. Op de Király utca 15, vlak bij de Holló utca, staat nog een stuk overeind, met daarop een kaart van het getto die laat zien dat de muur in de meeste gevallen dwars over binnenhoven liep. In 2006 sneuvelde een van de laatste grotere gave stukken muur, wat voor de Unesco reden was om de Hongaarse regering te manen zorgvuldig met dit historisch erfgoed om te gaan. Behalve in de Király utca is er ook in de Sufni G’art’n op de Akácfa utca 47, een van de ruïnecafés waar het zevende district beroemd om is, een groter stuk gettomuur zichtbaar.

Voor wie in juni in Boedapest is: in de Rumbach Synagoge is tot eind deze maand een tentoonstelling te zien die de Duitse fotograag Martin Fejer maakte van de restanten gettomuur die op binnenhoven zijn verborgen. De foto's zijn ook te bekijken op zijn website.

Goedkope en duurdere rondvaarten op de Donau

Waterbus van de BKV

Een boottocht over de Donau in Boedapest is een feest, en de laatste jaren is een aantal bedrijven ingesprongen op de vraag van toeristen naar een rondvaart. De keuze is ruim. Er zijn meerdere bedrijven (Legenda, Mahart) die rondvaarten aanbieden, zowel overdag als 's nachts. Alle rondvaarten vertrekken bij het Vigadó tér, aan de Pestkan van de Donau.
Sommige boottochten hebben alleen een gids, andere vaarten bieden de optie van een diner of zelfs een met diner of met diner met muziek en dans. Vooral 's avonds, als de belangrijkste gebouwen langs de rivier verlicht zijn, is zo'n tocht de moeite waard. Maar er hangt een prijskaartje aan dat niet iedereen zich kan of wil veroorloven. Vijftien euro ben je al snel kwijt, voor de kortste tocht. Dat tikt met een familie behoorlijk aan, zeker als je erbij bedenkt dat de rondvaartboten een betrekkelijk korte route varen, pakweg tussen de Erzsébetbrug en de Margitbrug. Bij de lange vaarten met diner varen ze enkele malen op en neer om de tijd vol te maken.
Voor wie dat geld niet heeft, of eigenlijk alleen een stuk met de boot wil varen en geen behoefte heeft aan allerlei extra's, is er een veel goedkopere optie: de waterbus die het Boedapester openbaar vervoerbedrijf BKV tussen 28 april en 2 september laat varen tussen de Petőfi brug in het zuiden van de stad tot aan Pünkösd fűrdő in het noorden. Alleen overdag, en de tocht duurt pakweg anderhalf uur, enkele reis. Niet alleen kost die boot veel minder, 1000 forint, nog geen vier euro van het begin- naar het eindpunt, maar hij stopt ook op haltes tussendoor en hij heeft een veel langere route. Bovendien kun je je op de BKV-boot fietsen meenemen, en vanaf het eindpunt Pünkösdfürdő is het nog maar een vrij korte fietstocht naar het stadje Szentendre.

Klompen op de poesta 2. Balans voor lichaam en geest

Een serie over Nederlandse activiteiten in het Hongaarse toerisme. Deel 2

Toen Karin Gabor en Michel Daenen een paar jaar geleden op zoek waren naar een mooie locatie voor het resort dat ze wilden opzetten, behoorden een tropisch klimaat en strand tot de eerste vereisten. Dat ze uiteindelijk in Tardona, een dorpje in het Hongaarse Bükk-gebergte uitkwamen - niet tropisch, en de zee is er ver te zoeken - is te danken aan Karins Hongaarse wortels en aan het feit dat de plek gewoon meteen goed voelde. "Ik vind dit een van de mooiste streken van Hongarije. We zochten eigenlijk alleen een vakantiehuis, maar realiseerden ons dat de plaats veel meer mogelijkheden bood. Er is hier een hele positieve energie," zegt Karin.

De activiteiten van Move to Balance zijn niet makkelijk onder één noemer te vangen. Op dit moment concentreren ze zich nog voornamelijk rond bed and breakfast, maar het aanvankelijke idee, en het uiteindelijke doel, is dat individuen en groepen er terecht kunnen voor een breed scala aan activiteiten die het persoonlijke of het groepswelzijn bevorderen. Yoga, ontgifting, meditatie, massage, maar ook bemiddeling bij persoonlijke conflicten behoren tot de mogelijkheden. Los natuurlijk van het feit dat de omgeving gasten van alles te bieden heeft, van schitterende wandelingen tot thermaalbaden, grotten tot forelkwekerijen en de nabijheid van enkele van Hongarije's belangrijkste wijngebieden.

Het idee voor een resort kwam voort uit de activiteiten die de twee in Nederland deden. Karin komt uit de bedrijfsconsultancy, maar legde zich gaandeweg steeds meer toe op bemiddeling bij persoonlijke conflicten: "Ik heb bemiddeld bij scheidingen, maar ook bij burenruzies, bijvoorbeeld bij geluidsoverlast," zegt ze. Michel deed training en procesbegeleiding bij bedrijven. Ze werkten vaak met groepen, en constateerden al snel dat je bij accommodatie de keuze had tussen groot en luxe of klein en sober. Dat deed hen besluiten zelf iets op te zetten dat geschikt was voor kleinere groepen en dat toch comfort bood.

Het Deseda meer bij Kaposvár

 

Rond het Deseda meer aan de noordrand van het stadje Kaposvár in zuidwest Hongarije is men begonnen met  de bouw van een bezoekerscentrum met uitkijkterras, bruggen en ecologische wandelpaden. Het hele project kost 500 miljoen forint waarvan de EU twee derde betaalt. 

Het Deseda meer is met 8 km het langste kunstmatige meer van Hongarije. Het ligt prachtig temidden van de beboste heuvels en wordt benut om te kamperen (camping aan de zuidpunt), vissen, zwemmen, watersporten en natuurlijk (rondom) wandelen. Op een schiereiland aan de noordkant is een arboretum.

Kaposvár zelf is bovenal interessant omdat het de geboorteplaats is van Jozsef Rippl-Rónai (1861-1927), de vader van de Hongaarse moderne schilderkunst. De villa in een buitenwijk van de stad (Rómahegy, in het zuidoosten) waar de schilder lange tijd woonde, is geheel aan hem en zijn werk gewijd. In 1908 kocht de schilder in de Rómahegyi utca 88 (tel 82/422-144) een villa waar hij tot zijn dood bleef wonen. Het geheel beslaat twee verdiepingen met zes kamers. U vindt er zijn originele meubels en er wordt aan de hand van meer dan 90 van zijn kunstwerken een inzicht geboden in de ontwikkeling van de kunstenaar en zijn werk, helaas alleen in het Hongaars.

In het kleine maar elegante centrum van de stad