Vegetarisch en vegan

Een mediterraan feest in Dobrumba

Traditioneel bestaat de Hongaarse keuken uit veel vlees, veel vet en veel sauzen. Niet voor niets behoren goulash soep, varkensschnitzel, ganzenlever, gepaneerde vis, en wild tot de meest bekende Hongaarse gerechten. Groente en verse sla werden nooit veel gegeten (als al, dan vooral in zuur ingemaakte augurken, kool, paprikas e.d.). De vegetarische gerechten die dergelijke traditionele restaurants op de kaart hebben staan, zijn meestal niet meer dan gepaneerde champignons of bloemkool uit de oven.

Maar die traditionele restaurants zijn inmiddels in de minderheid, de meeste restaurants in het centrum van Boedapest hebben wat ze noemen een “moderne” Hongaarse keuken: minder vet en sauzen, een mix van Hongaarse en meditairane gerechten, meer verse sla en groente als bijgerecht. Veel van die restaurants hebben ook twee of drie vegetarische gerechten op de kaart staan; soms uitstekend, soms nog een beetje in de gepaneerde champignons of bloemkool categorie.

Daarnaast zijn er inmiddels ook een aantal goede vegetarische en vegan restaurants en fast food zaken in de stad. Helaas, overigens, richten de meeste zich vooral op kantoorwerkers en ze zijn 's avonds en in het weekend vaak dicht. 

Dobrumba – met gerechten uit het Midden Oosten, Noord Afrika, Spanje en de Kaukasus. Gelegen in de Joodse wijk op de hoek van de Dob en de Rumbach utca. Ze hebben ook een dagkaart. Veel vegetarisch eten, maar vleesliefhebbers komen er ook aan hun trekken. De voorgerechten lenen zich uitstekend om samen te delen. Ondanks de Arabische uitstraling ook een redelijke wijnkaart. Open: dagelijks van 12 uur 's middags tot middernacht.

Napfényes – Een van de oudste vegetarische en vegan restaurants van de stad. Gelegen aan het Ferenciek tere 2, vlakbij de Erzsébet brug in Pest. Ze schenken veel verse sappen, maar geen alcohol. Open tot half elf 's avonds.

Slow Foodiez – Vegetarisch en vegan. Gelegen vlakbij het Nyugati station. Wel een wijnkaart, maar voral voor de lunch, want het restaurant is open tot acht uur 's avonds.

Govinda – Lacto-vegetarisch restaurantketen die eigendom is van de Krishna beweging. Meer een plek voor lunches of vroeg avondeten (sluit om 21.00 uur). Er is geen menu, de gerechten staan uitgestald en de klant wijst aan wat hij  wil hebben. Er zijn twee vestigingen in Budapest. De ene is niet ver van de St. Stefans Basiliek, in de Vigyázó Ferenc u. 4, de andere in de Papnövelde u. 1.  De website is alleen in het Hongaars. 

Vegan Love – fast food zoals burgers, hot dogs en patat zonder dierlijke producten. Gelegen in de Bártok Béla ut 9 in Boeda (vlak bij het Gellért Badhuis). Open: dagelijks van 11 tot 21 uur.

Great Bistro – niet al te groot vegan bistro/restaurant in de buurt van de St. Stefan’s Basiliek. Alleen een facebook-site in het Hongaars.https://www.facebook.com/greatbistrobudapest/

Madal Food  – pasta bar van het Madal Café. Vegan- en gluten-vrije pastas met diverse sauzen. Richt zich eigenlijk vooral op kantoorwerkers in de buurt en is dan ook uitsluitend door de week en voor de lunch open. In de Alkotmány ut 4, vlakbij het Parlement.

Tökmag – klein fast food tentje in de Hollán Ernő utca 5, niet ver van de Margit brug en het Nyugati station. Website alleen in het Hongaars. Sluit om acht uur 's avonds.

Vega city – Vegetarisch fastfood. Staat te boek als heel erg “Hongaars” vegetarisch, wat betekent dat ze veel fözelék hebben, dat wil zeggen, zeer simpele Hongaarse groentestoofpotten, en vegetarische varianten van Hongaarse gerechten zoals Transsylvaanse zuurkool (székely kaposzta) en gepaneerde champignons. Ook vooral een lunchrestaurant. gericht op kantoorwerkers uit de buurt, open tot 7 uur 's avonds, gesloten op zaterdag en zondag. Op de Muzeum körút 23 (vlakbij het Nationaal Museum).

Voor meer vegan, glutenvrije of koosjere maaltijden, inclusief een paar restaurants die 's avonds open zijn, zie ook de blog "Glutenvrij en andere diëten"

Glutenvrij eten en andere diëten

Glutenvrije penne in Due Fratelli

Als je - uit overtuiging of omdat het echt moet - gluten-, lactose, suiker-  of vleesvrij eet, heb je het op reis niet zo makkelijk, zeker niet in Hongarije, waar de nationale keuken zwaar leunt op vlees, room, pasta en gebak. Maar ook in Hongarije begint gezonder eten door te dringen, en zeker in Budapest vind je een groeiend aantal restaurants dat voorziet voor bepaalde groepen, of in ieder geval een kaart heeft die duidelijk maakt of er gluten, lactose of vlees in het eten zit. Goed om te weten: mentes betekent zonder. Glutenmentes is zonder gluten, tejmentes zonder melk, tojásmentes zonder ei en cukormentes zonder suiker.
Hieronder een lijst met handige adressen. Het overzicht is zeker niet volledig, en goede tips zijn altijd welkom.

De Köles Reformkonhya (Reformkeuken) in het zevende district is het enige echt glutenvrije restaurant in Boedapest. Glutenvrij betekent uiteraard niet per se vegetarisch, en Köles heeft dan ook vleesgerechten op de kaart. Maar een groot deel van de gerechten is wel degelijk vleesloos. Het is een zelfbedieningsrestaurant, maar het eten is goed. Het restaurant, aan de rand van de joodse wijk, is helaas alleen geschikt om te lunchen, want het is maar tot zes uur 's avonds open. Bovendien richt het zich vooral op Hongaren, en is de website alleen in het Hongaars.
Ook alleen open overdag en alleen door de week is de Nemsüti Bisztró, niet zozeer een bisztro als eerder een ontbijt- en lunchzaak, met vegetarisch broodjes, salades, gebak en burgers. De zaak is niet vegan of glutenvrij, maar geeft wel aan welke gerechten dat wel zijn.

Napfényes, met twee vestigingen in de binnenstad van Pest, richt zich in de eerste plaats op vegetariërs en veganisten. Met een behoorlijke nadruk op seitan als vleesvervanger zijn veel gerechten bepaald niet geschikt voor mensen die glutenvrij willen eten, maar wel weer geschikt voor diegenen die melkproducten vermijden. Napfényes houdt rekening met andere dieetwensen en de kaart geeft aan welke gerechten glutenvrij zijn. Het menu omvat onder meer vegan versies van traditionele Hongaarse gerechten als gevulde kool. Ook raw-food liefhebbers vinden er gerechten van hun gading, Beide vestigingen openen om 12 uur 's middags, de bistro sluit om 9 uur 's avonds, het restaurant, gevestigd in een gezellig ingericht keldergewelf. om 10.30. Behalve vlees- en melkvrij is Napfényes overigens ook nog alcoholvrij.
Govinda, op een steenworp afstand van de Kettingbrug. wordt gerund door de Hare Krishna beweging. Het eten is er vegetarisch. niet per sé glutenvrij of vegan, en het aanbod deels Indiaas, deels Europees. De nieuwere Govinda Vega Corner, ook in het centrum van Pest, is wel vegan. Beide zijn alcoholvrij.

Wie toch graag een glas wijn bij zijn eten wil, kan terecht bij Köleves, ook in het zevende district. Niet vegetarisch, niet glutenvrij, maar op de kaart staan altijd interessante gerechten die wel geschikt zijn voor vegetariërs, veganisten of mensen die geen gluten of melkproducten eten. De ingrediënten worden van biologische producenten betrokken en komen zo veel mogelijk uit de buurt van Boedapest.

Het Due Fratelli restaurant en pizzeria in Buda net buiten de Burchtheuvel, biedt een hele keur aan glutenvrije pizza's en pastagerechten.
Ook in Buda, en een beetje uit de loop voor de meeste toeristen, is Etna Ristorante en Pizzeria. Zoals de naam doet vermoeden, ook een Italiaan. Het restaurant, in de Rozsakert Shopping Mall in het tweede district. heeft  een uitgebreide glutenvrije kaart. Wie in het eerste, tweede, derde of zevende district woont, kan ook laten thuisbezorgen.

Vegetarisch eten

Toen mijn zoon op de lagere school zat, stond als vegetarische optie op het weekmenu van de schoolkantine een keer csontlevés "bottensoep", bouillon getrokken van botten, vermeld. Botten, dat is geen vlees, per slot van rekening. Vegetariërs hebben het van oudsher niet echt makkelijk in Hongarije, zeker niet in restaurants. Wie twintig jaar geleden in een restaurant vleesloos wilde eten, moest het doen met gepaneerde, gefrituurde champignons of gepaneerde, gefrituurde kaas. Niet vies, maar het gaat vervelen, op den duur.

Hongaren zijn van oudsher vleeseters, en dat vlees moet liefst in grote porties komen, maar er is voor vegetariërs gelukkig veel verbeterd, zeker in Boedapest. Er is inmiddels een aantal vegetarische restaurants, zoals het door de Hare Krishna geleide Govinda, of het Napfényes étterem en Eden. De laatste twee zijn ook geschikt voor mensen die geen ei of melk eten, maar zowel Govinda als Eden zijn zelfbedieningsrestaurants. Behalve vlees is alcohol er ook taboe, hoewel mij het verband tussen slachten en een glas wijn geheel ontgaat. Ze zijn, kortom, eerder geschikt voor een lunch of de zeer principiëlen dan voor mensen die simpelweg geen vlees willen eten.

Maar veganisten zullen het in andere restaurants een stuk moeilijker hebben, want de Hongaarse keuken maakt veelvuldig gebruik van room en eieren. Wie niet zo strikt is, vindt in Boedapest inmiddels een groot aantal gewone restaurants dat in ieder geval een aantal gerechten voor vegetariërs op de menukaart heeft staan. Bij Italiaanse, Indiase of Thaise restaurants kun je als vegetariër natuurlijk altijd terecht, en die zijn er inmiddels in grote getale. Alleen wil een mens tijdens een paar dagen Boedapest misschien liever de lokale keuken uitproberen.

Gelukkig weten Hongaarse restaurants, vooral die in de iets duurdere categorie, inmiddels met meer fantasie te koken voor mensen die geen beest op hun bord willen. Een goed voorbeeld is Klassz, niet ver van de Opera vandaan, dat altijd een aantal vegetarische soepen en voor- en hoofdgerechten op de kaart heeft staan. Het is overigens onmogelijk om bij Klassz te reserveren, het is een kwestie van wie het eerst komt, het eerst maalt, maar er is een wijnbar voor wie wachten wil op een plek. Een ander restaurant met veel vegetarische opties is de bistro Két Szerencsen, vlak om de hoek in de Nagymező utca.

Wie 's middags een snelle lunch (of avondmaaltijd) zoekt, kan goed terecht bij de Hummusbar, een keten die inmiddels zeven vestigingen in de stad heeft en, zoals de naam al verraadt, gespecialiseerd is in eten uit het Midden-Oosten. Ook het groeiende aantal Turkse zelfbedieningsrestaurants in de stad heeft altijd wel iets voor vegetariërs in de aanbieding. En voor wie verlangt naar een echt Hongaarse, vegetarische snack, is er altijd nog de lángos, volksvoedsel bij uitstek en voor te vinden op markten dergelijke.