Maak kennis met de cultuur en tradities van de bruisende hoofdstad Boedapest én de natuur van het Hongaarse platteland met onze op maat gesneden programma’s. U beslist wat u wilt, wij regelen het. Stadswandelingen rond diverse thema’s in Boedapest, natuurwandelingen door het natuurgebied langs de Donau of in het heuvelland rond het stadje Vác, een half uur van Boedapest vandaan, fietstochten op het Szentendre-eiland, uitstapjes in de Donaubocht met auto, fiets of boot. Ook verzorgen we concert- en theaterkaarten en andere reserveringen.
Verder bieden wij vlakbij Boedapest, in het barokke stadje Vác, een appartement
direct aan de Donau te huur aan. Het is geschikt voor twee tot zes personen en een perfecte uitvalsbasis voor gezinnen met kinderen of voor mensen die een bezoek aan de hoofdstad willen combineren met wandelen en fietsen in de natuur.
Kijk bij onze rondleidingen en fietstochten door Boedapest of leg ons uw wensen voor uw reis voor, zodat we kunnen kijken of we daar een programma mee kunnen maken.

16 June 2018

Afvalbeelden in Gödöllö

Trash art in Gödöllő. Foto: Zoom.hu
Het Grassalkovichpaleis in Gödöllő, waar keizerin Sissi al met al meerdere jaren van haar leven heeft doorgebracht, is de afgelopen jaren behoorlijk opgeknapt en zeker een bezoek waard. Hoewel de inrichting niet authentiek is, geeft het gebouw een goede indruk hoe de keizerin en haar familie hebben geleefd. 
Maar tot eind juni is een bezoek de moeite waard, zeker als je van moderne kunst houdt. Tot 30 juni staat de tuin namelijk vol met Trash Art, beelden die, zoals de naam verraadt, van trash, afval zijn gemaakt. 
De beelden zijn onderdeel van een competitie waaraan zowel beroeps- en amateurkunstenaars deelnemen. De afvalberg die we met zijn allen produceren, maakt zelden vrolijk, maar het wilde zwijn van blikjes, de spinnen van telefoondraad en de monsters van autobanden geven het afval een heel nieuw karakter. 
Plezier over andermans creativiteit is zeker niet de enige gedachte achter de wedstrijd. De organisatoren willen het publiek ook wakker schudden over de manier waarop we met de wereld omgaan en de afvalberg die we produceren De tentoonstelling is tot stand gekomen in samenwerking met afvalverwerkende bedrijven. 
De kasteeltuinen en de tentoonstelling zijn gratis te bezoeken. Wie een bezoek aan het kasteel zelf wil brengen: het kasteel is dagelijks geopend, in de zomer tot 18 uur, in de winter over het algemeen tot 16 of 17 uur, afhankelijk van de dag van de week. Voor feestdagen gelden aangepaste tijden. Het schema is nogal gecompliceerd, maar voor de precieze openingstijden , zie hier.
Tickets kosten 2600 forint voor volwassenen, 1500 forint voor kinderen en 5800 forint voor families (twee volwassenen plus kinderen). Een deel van de ruimtes is overigens alleen te bezoeken in het kader van een rondleiding, waarvoor een aanvullend ticket moet worden gekocht. 

4 June 2018

Parlementsbezoek: vermijd de rijen en boek vooraf

Foto: Runa Hellinga
Bladgoud rond de wc-deur
Het Hongaarse parlement is zonder twijfel een van de indrukwekkendste bezienswaardigheden in Boedapest. Het noegothische bouwwerk van het einde van de negentiende eeuw is het duurste gebouw dat ooit werd gebouwd in Hongarije, en dat zie je van binnen nog beter dan van buiten. Het is er letterlijk alles goud dat blinkt: er is iets van veertig kilo bladgoud verwerkt in het interieur, plus een half miljoen blokken marmer en andere kostbare gesteenten. Verder vind je er talloze beeldhouwwerken, schilderijen en mozaïeken van de meest vooraanstaande Hongaarse kunstenaars van het einde van de 19de eeuw. Er is feitelijk geen plekje in het gebouw onversierd gelaten, tot en met de wc's aan toe. In de centrale hal kun je bovendien de Hongaarse kroon bewonderen, overigens een wat vreemd voorwerp in een parlement van een republiek. De kroonjuwelen worden beschermd door een paar strenge wachters met sabels.
Het parlement is toegankelijk voor bezoekers. Vanaf tien uur 's ochtends vertrekken vrijwel dagelijks zo'n 16 rondleidingen in verschillende talen. Maar wie het gebouw wil bezoeken, doet er verstandig aan op zijn laatste een paar dagen van tevoren online kaartjes te kopen. Zo vermijd je niet alleen wachttijden, maar weet je bovendien zeker dat je naar binnen kunt. Gokken dat je op de dag zelf nog tickets kunt krijgen, is riskant. Met name rondleidingen in het Engels zijn vaak dagen van tevoren uitverkocht.
Tickets boeken kan online bij Jegymester. Je hebt er wel een creditcard voor nodig. Hou er overigens rekening mee: het kan gebeuren dat rondleidingen op zeer korte termijn worden afgelast in verband met officiële activiteiten in het parlement. In dat geval garandeert Jegymester dat het geld wordt teruggestort.
Het bezoekerscentrum van het parlement bevindt zich ondergronds, aan de rechterkant van het gebouw, vlak bij een groot wit beeld van een leeuw die boven op een zuil met een slang vecht, met daaronder een aantal beeldengroepen van mensen (soldaten, het Hongaarse volk en graag István Tisza, de prenier van Hongarije aan het begin van de Eerste Wereldoorlog. Wees op tijd en hou rekening met een veiligheidscontrole. Fotograferen is overal toegestaan, behalve in de centrale hal bij de kroon.
Toegang: 2200 forint voor Hongaren en EU-burgers, 1100 forint voor studenten (op vertoon van studentenkaart), kinderen onder de zes jaar gratis.
Wie niet uit de EU komt, betaalt 5500 forint, studenten uit niet-EU-landen betalen 2900 forint.

27 May 2018

De stad van boven

foto Runa Hellinga
Uitzicht vanaf de basiliek
Empire State Building, Twin Towers of een andere torenflat, je zoekt ze in Boedapest tevergeefs. Gemeentelijke verordeningen schrijven namelijk voor dat gebouwen niet boven de 55 meter mogen komen, met uitzondering van kerken en enkele andere bijzondere gebouwen.
In buitenwijken wordt langzamerhand wel van deze regel afgeweken, maar in het centrum van Pest zijn maar twee gebouwen die ver boven deze norm uitsteken: het parlement en de Szent István basiliek. Beide gebouwen stammen uit het einde van de 19de eeuw en zijn exact 96 meter hoog. Dat is geen toeval: hun hoogte werd bepaald door het feit dat 1896 het 1000-jarig bestaan van Hongarije werd gevierd.

De koepel van de basiliek is toegankelijk voor publiek, en dankzij het feit dat alle andere gebouwen lager zijn, heb je er een prachtig uitzicht over de binnenstad van Pest. Uiteraard zijn er in een stad met heuvels andere punten om van het uitzicht te genieten, en van de burcht en de Gellértheuvel in Boeda heb je een weids overzicht over de stad.
Maar de koepel van de basiliek is het enige uitzichtpunt in Pest zelf en het is de enige plek waarvandaan je uitzicht hebt op het prachtige dak van de Postspaarbank, een van de pronkstukken van de Hongaarse jugendstil en op Boeda zelf. Bovendien is het een veel intiemer uitzicht dan in Boeda: je kijkt zo op de balkonnetjes van de huizen om de kerk heen.
Boven komen is niet moeilijk, want er zijn zowel trappen als een lift omhoog. Alleen het laatste stuk moet te voet, over trappen onder het dak van de buitenste koepel. Alleen dat is het bezoek al waard, want zo massief als dat bouwwerk van buiten oogt, zo licht blijkt de constructie van binnen. Wie echt hoogtevrees heeft, kan zich waarschijnlijk  beter niet wagen aan de tocht, maar de balustrade rond de koepel is zo massief, dat de meeste mensen er geen problemen mee zullen hebben.
Open: dagelijks van 1 april tot 31 oktober.

Wandeling vanaf Gellérthotel, bron: https://funiq.hu/
Wie een nog weidser uitzicht wil, moet naar de Gellértberg. Lopen kan, vanaf het Gellértbad bij de Szabadságbrug gaat een pad de berg op. Heel erg duidelijk is de route helaas niet aangegeven, maar wie het oog op de Donau niet verliest en intussen ook in de gaten houdt dat het pas naar boven blijft voeren, komt er wel. Het is geen enorm lange wandeling,
iets van een kleine kilometer, maar het is een klim van 110 meter omhoog. Tussendoor zijn wel prachtige uitzichtpunten om te rusten.

De andere optie (behalve natuurlijk een taxi) is gewoon het openbaar vervoer. Vanaf het Móricz Zsigmund körtér rijdt bus nr 27. Uitstappen halte Búsuló Juhász. Van daarover is het nog een klein stukje lopen.

Foto Runa Hellinga
Uitzicht vanaf de Gellértberg


1 May 2018

Zondagsmarkten en synagogen in de joodse wijk

Foto Runa Hellinga
Antik Placc, antiekmarkt op het Klauzal tér
Zondagochtend. In geen enkele grote stad het sprankelendste moment van de week. De meeste winkels zijn dicht, café's openen laat en stadsbewoners en toeristen doen het rustig aan. Maar voor wie wel op tijd op is: zondagochtend is in Boedapest een prima moment voor een bezoek aan de joodse wijk. Niet alleen zijn de synagoges dan open, maar je vindt er ook een aantal interessante zondagsmarkten, ieder met hun eigen karakter.
Voor de (niet hele) vroege vogels begint om negen uur de boerenmarkt in Szimpla kert (Kazinczy utca 14). Szimpla kert is vooral bekend als ruïnetuin, het soort kroeg op een braakliggend stuk bouwgrond waar Boedapest inmiddels wereldfaam mee heeft gekregen. Ruïnetuinen zijn meestal vrij tijdelijk, maar Szimpla bestaat al jaren en is een instituut dat vanwege de uitbundige inrichting sowieso een bezoek waard is.
Zondag tussen 9 en 14 uur verandert Szimpla in een markt waar producenten van buiten de stad hun zelfgemaakte worsten, kazen, vruchten en siropen te koop aanbieden. Je vindt er stalletjes met twintig soorten honing, een truffelverzamelaar met eigen truffelolie en kraampjes met paprikapoeder en paprikacrème. Geitenboeren verkopen er hun eigen geitenkazen. Er zijn stalletjes met typisch Hongaars eten en vrijwel overal kun je proeven voor je iets koopt. Wie nog wil ontbijten, op de eerste verdieping organiseert Szimpla op zaterdag en zondagochtend een brunchbuffet met producten van de boerenmarkt.
Gozsdu udvar
Vanaf tien uur start de weekendmarkt op de Gozsdu udvar (open op vrijdag, zaterdag en zondag van 10 tot 17 uur).  De Gozsdu udvar bestaat uit een reeks van zeven in elkaar overlopende binnenhoven die de laatste jaren zijn uitgegroeid tot een belangrijk uitgaansgebied met tal van café's en restaurants.
De kraampjes bieden een mengsel van Hongaars handwerk, variërend van borduurwerk en aardewerk tot beschilderde zijden shawls, antiek en toeristische souvenirs. Wie nog niet ontbeten heeft, kan terecht in een van de café's.
De Gozsdu udvar is kleurrijk en plezierig, maar wie op zoek is naar een antiek koopje, maakt waarschijnlijk meer kans bij Antik Placc, de nieuwe antiekmarkt in de markthal op het Klauzál tér, iedere zondag van 10 tot 17 uur. De rest van de week is in de markthal een gewone markt waar ook kleine producenten hun waren aanbieden.
Aangezien de synagoges in verband met de sabbat op zaterdag dicht zijn, is zondag trouwens een goed moment om die te bekijken. Helemaal, omdat veel kerken op zondagochtend vanwege de mis juist op zondagochtend gesloten zijn.
De bekendste synagoge is die in de Dóhány utca. Het is een van de grootste synagoges ter wereld, en met zijn rijke versiering zeker een bezoek waard. Het gebouw opent zijn deuren voor bezoekers op 10 uur 's ochtends. De sluitingstijden variëren naar de tijd van het jaar. Op vrijdag gaat de synagoge in verband met de sabbat die met zonsondergang begint, eerder dicht dan andere dagen. Behalve op zaterdag is de synagoge ook gesloten op joodse feestdagen.
Tickets zijn online te bestellen via de website en kosten 4000 forint (12 euro) per persoon (voor studenten en families met kinderen zijn er kortingsregelingen). Hou rekening met enige wachttijd bij de veiligheidscontrole. De tickets geven toegang tot de synagoge, het joodse museum en de rest van het complex.
De orthodoxe synagoge in de Kazinczy utca 29-31, op steenworp afstand van Szimpla, is minder spectaculair dan de Grote Synagoge, maar met zijn intimiteit zeker een bezoek waard. Open vanaf tien uur, sluitingstijden variëren afhankelijk van het seizoen. In de zomer is het gebouw open tot zes uur, in de winter tot vier uur. Op vrijdagmiddag sluit de synagoge in de winter om één uur, in de zomer om vier uur.

19 April 2018

Art nouveau op de fiets

foto Runa Hellinga
Ödön Lechner, Geologisch Instituut
Voor liefhebber van art nouveau (of jugendstil, zoals dezelfde stijl in het Duits wordt genoemd) heeft Boedapest zeer veel te bieden. De stad groeide vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw razendsnel, en toen art nouveau als nieuwe kunst- en architectuurstroming vanaf 1890 in heel Europa opkwam, kreeg die stroming ook in Hongarije de nodige populariteit. 
De secessie, zoals de stijl in Wenen en Hongarije werd genoemd, bood Hongaarse architecten als Ödön Lechner, Béla Lajta en Albert Kálmán Kőrössy de ruimte om na twee eeuwen van naäpen van klassieke stijlen als de gotiek, Griekse en Romeinse tempels en Italiaanse renaissance iets nieuws en eigens te ontwikkelen.
Vooral in Pest, op de oostelijke Donau-oever, vind je een schat aan Hongaarse secessie, van woonhuizen en scholen tot banken, baden en religieuze instellingen. Ze zijn niet alleen architectonisch interessant, maar vertellen ieder voor zich ook een verhaal over de ontwikkeling van de stad en zijn inwoners.
Wandelend kun je al veel van die gebouwen bezoeken. Maar een behoorlijk deel ervan staat een eindje weg van het centrum. Daarom is fietsen eigenlijk nog een betere manier om een beeld te krijgen van het rijke scala dat Boedapest op het gebied van art nouveau te bieden heeft. Onze art nouveau fietstocht slaat uiteraard de hoogtepunten in de binnenstad niet over, maar brengt je ook naar delen van de stad waar je als toerist normaal gesproken niet zo snel komt, maar waar juist op art nouveau gebied veel interessants te zien is. 

3 April 2018

In de voetsporen van Sissi

Sissi in de Aardbeientuin
Er is een brug in Budapest naar haar vernoemd, een school, een wijk, een plein, een stuk van de grote ring en een straat. Er staan beelden van haar. Keizerin Elisabeth, koningin der Hongaren, en bij veel mensen beter bekend als Sissi, is nog steeds geliefd in Boedapest. Haar man, keizer Franz Joseph, zul je daarentegen vergeefs zoeken. Al toen hij regeerde, was hij niet erg populair. Na zijn dood is hij geleidelijk geheel uit het stadsbeeld verdwenen. Zelfs de brug die naar hem was genoemd, kreeg een andere naam.
Helemaal terecht is dat overigens niet. Dat Budapest de stad is die het nu is, is er grotendeels aan te danken dat er in het Habsburgse Rijk onder zijn bewind decennialang vrede en welvaart heerste. Bovendien werd de stad in zijn tijd hoofdstad. Zonder Franz Joseph was Boedapest mogelijk niet meer dan een provinciestad geweest. Maar het werd hem, door sommigen tot de dag van vandaag, niet vergeven dat hij aan het begin van zijn regeerperiode in 1849 de Hongaarse opstand tegen de Habsburgers wist neer te slaan en bovendien een aantal van de leiders liet executeren.
Sissi daarentegen maakte zich van de meet af aan geliefd. Ze leerde vloeiend Hongaars (eerlijkheidshalve, dat sprak Franz Joseph ook), kwam regelmatig in Hongarije en speelde een grote rol in het ontstaan van de Oostenrijkse-Hongaarse dubbelmonarchie, waarbij Hongarije in 1867 een zelfstandig gebied werd binnen een federatie met Oostenrijk. Dat ze mooi was en een innige relatie onderhield met Graaf Gyula Andrássy, de eerste premier van de Hongaarse regering na de vorming van de dubbelmonarchie, speelde zeker ook een rol. Hoe innig die relatie geweest is, is nooit duidelijk geworden, al is er altijd gespeculeerd dat ze een verhouding hadden. Dat is ook de suggestie in de Sissi-filmtrilogie met Romi Schneider in de hoofdrol.
Als Sissi naar Hongarije kwam, verbleef ze liever niet in het grote koninklijke paleis op de Burchtheuvel, dat haar veel te veel aan het stijve Weense hof deed denken dat ze juist zoveel mogelijk probeerde te ontvluchten. Veel liever verbleef ze in een kleiner paleis in Gödöllő, waar ze veel vrijer was en waar ze bovendien makkelijk haar grote hobby, paardrijden, kon beoefenen. Het paleis in Gödöllő is de afgelopen jaren geheel gerestaureerd en zeker een bezoek waard
Maar ook in Boedapest zelf vind je Sissi op allerlei plaatsen. De brug die naar haar genoemd is, heeft verder niets dat aan haar doet denken, maar aan de Budazijde aan de voet van de brug, op het Döbrentei tér, staat, enigszins verstopt door een afrit, een kopie van het beeld dat in 1932 precies aan de andere kant van de rivier, op het huidige Marcius 15 tér, werd onthuld. Dat was 34 jaar na haar dood, een opmerkelijk lange tijd, gezien het feit dat de Budapester gemeenteraad al in 1900 het besluit nam dat zo'n beeld er moest komen, en het nodige geld ook binnen de kortste keren werd ingezameld. Maar men kon het niet eens worden over het ontwerp, en niet over de plaats. Twintig jaar later, in 1953, werd het weer gesloopt, maar de restanten werden opgeslagen, waardoor het in 1986 mogelijk was het beeld weer opnieuw te plaatsen, zij het op een andere plek.
Na de stichting van de dubbelmonarchie werden Franz Joseph en Elisabeth in de Matyáskerk op de Burchtheuvel tot koning en koningin van Hongarije gekroond. De kerk beschikt over een kopie van de kroon, en wie het kerkelijk museum bezoekt, komt bovendien door een ruimte waarin een muurschildering aan deze gebeurtenis herinnert en waar ook nog een marmeren buste van Sissi staat. Aan de achterkant van de burcht kun je de Budabergen zien, waar niet alleen de stadsbevolking, maar ook Sissi graag kwam ging wandelen. Op de Jánoshegy (Jansheuvel) staat een uitkijktoren die om die reden naar haar is vernoemd.
Een van de mooiste beelden van Sissi staat op een wat verborgen plaats: de Epreskert (Aardbeientuin), een beeldentuin in de Bajza utca, een zijstraat van de Andrássy ut. Het beeld had oorspronkelijk in het parlement geplaatst moeten worden, maar is daar uiteindelijk nooit terecht gekomen en daardoor is het altijd in de opslag blijven staan.
Maar sinds enkele jaren is Sissi wel bij het parlement te bewonderen, overigens in gezelschap van haar gemaal. En in gezelschap van de man die mogelijk haar minnaar was, graaf Gyula Andrássy. Links van het parlement is in 2015 het ruiterstandbeeld dat daar ooit van hem stond, weer opnieuw opgericht, en in de sokkel van het standbeeld zijn afbeeldingen van de kroning en van de ondertekening van het staatsverdrag te zien. Wie het origineel wil zien van de kroon waarmee Franz Joseph koning van Hongarije werd, moet het parlement zelf in. Daar staat het kroonjuweel uitgesteld, omringd door streng kijkende wachters.

24 March 2018

Vegetarisch en vegan

Een mediterraan feest in Dobrumba
Traditioneel bestaat de Hongaarse keuken uit veel vlees, veel vet en veel sauzen. Niet voor niets behoren goulash soep, varkensschnitzel, ganzenlever, gepaneerde vis, en wild tot de meest bekende Hongaarse gerechten. Groente en verse sla werden nooit veel gegeten (als al, dan vooral in zuur ingemaakte augurken, kool, paprikas e.d.). De vegetarische gerechten die dergelijke traditionele restaurants op de kaart hebben staan, zijn meestal niet meer dan gepaneerde champignons of bloemkool uit de oven.
Maar die traditionele restaurants zijn inmiddels in de minderheid, de meeste restaurants in het centrum van Boedapest hebben wat ze noemen een “moderne” Hongaarse keuken: minder vet en sauzen, een mix van Hongaarse en meditairane gerechten, meer verse sla en groente als bijgerecht. Veel van die restaurants hebben ook twee of drie vegetarische gerechten op de kaart staan; soms uitstekend, soms nog een beetje in de gepaneerde champignons of bloemkool categorie.
Daarnaast zijn er inmiddels ook een aantal goede vegetarische en vegan restaurants en fast food zaken in de stad. Helaas, overigens, richten de meeste zich vooral op kantoorwerkers en ze zijn 's avonds en in het weekend vaak dicht. 

Dobrumba – met gerechten uit het Midden Oosten, Noord Afrika, Spanje en de Kaukasus. Gelegen in de Joodse wijk op de hoek van de Dob en de Rumbach utca. Ze hebben ook een dagkaart. Veel vegetarisch eten, maar vleesliefhebbers komen er ook aan hun trekken. De voorgerechten lenen zich uitstekend om samen te delen. Ondanks de Arabische uitstraling ook een redelijke wijnkaart. Open: dagelijks van 12 uur 's middags tot middernacht.

Napfényes – Een van de oudste vegetarische en vegan restaurants van de stad. Gelegen aan het Ferenciek tere 2, vlakbij de Erzsébet brug in Pest. Ze schenken veel verse sappen, maar geen alcohol. Open tot half elf 's avonds.

Slow Foodiez – Vegetarisch en vegan. Gelegen vlakbij het Nyugati station. Wel een wijnkaart, maar voral voor de lunch, want het restaurant is open tot acht uur 's avonds.

Govinda – Lacto-vegetarisch restaurantketen die eigendom is van de Krishna beweging. Meer een plek voor lunches of vroeg avondeten (sluit om 21.00 uur). Er is geen menu, de gerechten staan uitgestald en de klant wijst aan wat hij  wil hebben. Er zijn twee vestigingen in Budapest. De ene is niet ver van de St. Stefans Basiliek, in de Vigyázó Ferenc u. 4, de andere in de Papnövelde u. 1.  De website is alleen in het Hongaars. 

Vegan Love – fast food zoals burgers, hot dogs en patat zonder dierlijke producten. Gelegen in de Bártok Béla ut 9 in Boeda (vlak bij het Gellért Badhuis). Open: dagelijks van 11 tot 21 uur.

Great Bistro – niet al te groot vegan bistro/restaurant in de buurt van de St. Stefan’s Basiliek. Alleen een facebook-site in het Hongaars.https://www.facebook.com/greatbistrobudapest/

Madal Food  – pasta bar van het Madal Café. Vegan- en gluten-vrije pastas met diverse sauzen. Richt zich eigenlijk vooral op kantoorwerkers in de buurt en is dan ook uitsluitend door de week en voor de lunch open. In de Alkotmány ut 4, vlakbij het Parlement.

Tökmag – klein fast food tentje in de Hollán Ernő utca 5, niet ver van de Margit brug en het Nyugati station. Website alleen in het Hongaars. Sluit om acht uur 's avonds.

Vega city – Vegetarisch fastfood. Staat te boek als heel erg “Hongaars” vegetarisch, wat betekent dat ze veel fözelék hebben, dat wil zeggen, zeer simpele Hongaarse groentestoofpotten, en vegetarische varianten van Hongaarse gerechten zoals Transsylvaanse zuurkool (székely kaposzta) en gepaneerde champignons. Ook vooral een lunchrestaurant. gericht op kantoorwerkers uit de buurt, open tot 7 uur 's avonds, gesloten op zaterdag en zondag. Op de Muzeum körút 23 (vlakbij het Nationaal Museum).

Voor meer vegan, glutenvrije of koosjere maaltijden, inclusief een paar restaurants die 's avonds open zijn, zie ook de blog "Glutenvrij en andere diëten"